در سال های اخیر، علم سنجی نقش مهمی در سنجش و ارزیابی عملکرد پژوهشی داشته است. این علم، رشد و تکامل پژوهش را در طول زمان با مراجعه به داده های استانداردشده پژوهش های دانشگاهی به ویژه اطلاعات کتاب شناختی، تجزیه وتحلیل می کند. در واقع، علم سنجی یا همان دانش سنجش علم با ارزیابی و رتبه بندی اصولی پژوهشگران، دانشگاه ها و مراکز پژوهشی به ارتقای آنها کمک کرده و منجر به شناخت بهتر نقاط قوت و ضعف آنها می شود و نقش مهمی در سیاستگذاری عمومی و حکمرانی علمی بر عهده دارد. در این میان، جدای از مبنامندی علم سنجی و به تبع آن، امکان بومی سازی علم سنجی که در جای خود جزو مباحث مناقشه برانگیز جامعه علمی به شمار می رود، اینکه آیا علم سنجی در همه علوم از مبانی و منطق واحدی تبعیت می کند و یا باید برای علم سنجی علوم انسانی به دنبال منطق متفاوتی بود، یکی از دغدغه مندی های اصحاب علوم انسانی محسوب می شود. این مقاله، با در نظر گرفتن مفهومی عام از فلسفه و مبانی علوم و با الهام از نظریه لاکلا و موفه، از روش توصیفی و تحلیلی استفاده نموده تا از این طریق ضمن توجیه علمی لزوم استقلال نسبی علم سنجی علوم انسانی از مطلق علم سنجی، امکان شکل گیری مکتب علم سنجی علوم انسانی را مورد بررسی قرار دهد. از آنجا که شکل گیری مکتب علم سنجی علوم انسانی نیازمند ارائه تصویری عملی از آن نیز می باشد، شش سئوال کاربردی نیز در این مقاله بر اساس روش تحقیق کیفی مطرح و پاسخ های اولیه ای به این پرسش ها ارائه شده است.

هدف پژوهش حاضر، بررسی خصوصیات روان سنجی مقیاس رضایت از زندگی بین دانشجویان بود. بدین منظور، 400 دانشجو (200 پسر و 200 دختر) با استفاده از روش نمونه برداری تصادفی چند مرحله ای انتخاب و با مقیاس رضایت از زندگی، شادکامی و افسردگی مورد آزمون قرار گرفتند. نتایج، نشان داد هماهنگی درونی این مقیاس، برابر با 0.85 و پایایی باز آزمایی آن، برابر با 0.77 است. همچنین، نتایج تحلیل عاملی نشان داد که مقیاس رضایت از زندگی، تک عاملی است و از اعتبار لازم برای اندازه گیری رضایت از زندگی بین دانشجویان، برخوردار است.

هدف پژوهش حاضر ساخت و اعتباریابی ابزاری استاندارد و ویژه برای سنجش رضایت شغلی کارکنان و رضایت مشتریان بانک و تعیین عوامل هر یک بود. روش پژوهش از نوع توصیفی– پیمایشی بود و به این منظور دو پرسشنامه سنجش رضایت شغلی ویژه کارکنان بانک و رضایت مشتریان بانک طراحی شد. در مطالعه مقدماتی خصوصیات روانسنجی از جمله روایی محتوا و صوری هر دو پرسشنامه وارسی شد. سپس پرسشنامه های نهایی در بین نمونه 873 نفری از کارکنان شعب بانک صادرات ایران در شهر تهران و نمونه 350 نفری مشتریان بانک مذکور با روش نمونه گیری تصادفی طبقه ای انتخاب و اجرا شد. نتایج تحلیل عاملی اکتشافی پرسشنامه رضایت شغلی ضمن تایید ساختار نظری اولیه، هفت عامل را به عنوان عوامل مهم رضایت شغلی کارکنان بانک نشان داد که به ترتیب عبارتند از: تامین نیازهای مادی و روانی، روابط با همکاران و مشتری، ماهیت کار، روابط با سرپرست، منزلت، مسوولیت و احترام، عوامل محیطی کار و جو سازمانی. میزان رضایت شغلی کارکنان بانک در حد متوسط بود. ضعیف ترین احساس رضایت شغلی کارکنان مربوط به جو سازمانی نامناسب، ارضای نیازهای مادی و معنوی و عوامل محیطی شعب بانک بود. در کنار آن کارکنان احساس رضایتمندی مطلوبی نسبت به همدلی و همکاری در بین همکاران و با دیگران و نیز شایستگی و صلاحیت روسا داشتند. نتایج تحلیل عاملی اکتشافی پرسشنامه رضایت مشتری نیز ضمن تایید ساختار نظری اولیه چهار عامل را در تامین رضایت مشتریان مهم نشان داد، که عبارتند از: رضایت از کارکنان و فرایندها، رضایت از محیط فیزیکی، موانع تجهیزاتی خدمت رسانی و موانع انسانی خدمت رسانی. میزان رضایت مشتریان بانک صادرات در حد خوب و مطلوب بود.

ادبیات حقوقی در خصوص اعمال حقوقیِ احسانی از قوت زیادی برخوردار نیست، تعریف کاملی راجع به آن ها وجود ندارد و ماهیت آن ها نیز به درستی شناسایی نشده است. در نوشتار حاضر، با شمردن عناصر احسانی بودنِ عمل حقوقی این نتیجه به دست آمده است که اعمال حقوقیِ احسانی دسته ای از اعمال حقوقی است که بدون هیچ گونه عِوَض و تضمینی سبب رسیدن نفعی به طرف مقابل می شود. به نظرمی رسد راه درست برای شناخت ماهیت اعمال حقوقی، تحلیل ماهیت ایجاب و قبول است. ایجاب و قبول در اعمال حقوقیِ معوّض، متضمن انتقال مالکیت معوّض در قبال انتقال مالکیت عوض است. ازاین رو، مشهور فقیهان ایجاب و قبول را عمل انشایی دانسته اند؛ اما قبول در اعمال حقوقیِ احسانی صرفاً تملکِ مال طرف مقابل است. در این اعمال، قبول متضمن انتقال مال نیست و فقط رضایت به مفاد ایجاب است؛ درنتیجه، اعمال حقوقیِ احسانی متشکل از یک ایجاب و رضایت به آن است. رضایت به عمل حقوقی، واقعه ای حقوقی است که بدون نیاز به انشا و با سکوت و عدم ردع نیز محقق می شود؛ لذا ماهیت اعمال حقوقیِ احسانی، ایجابِ متوقف بر عدم ردع است.

یکی از چالش های اصلی صنعت گردشگری، افزایش رضایت گردشگران است. در سال های اخیر، استفاده از هوش مصنوعی جهت رفع این چالش رشد چشمگیری داشته است. این پژوهش با هدف مرور جامع مطالعات مرتبط، از روش کتاب سنجی برای تحلیل ساختار علمی فعلی، شناسایی روندهای تحول آفرین، الگوهای تحقیقاتی نوظهور و تعیین دستور کارهای آینده استفاده کرده است. پس از تعیین راهبرد جستجوی مناسب و اعمال شاخص های غربالگری، 499 مقاله از پایگاه داده اسکوپوس استخراج و با استفاده از بسته بیبلیومتریکس در نرم افزار R تحلیل شدند. یافته ها نشان می دهند تحلیل احساسات و بررسی نظرات آنلاین گردشگران، به ویژه با بهره گیری از ابزارهای پردازش زبان طبیعی، نقش مهمی در درک نیازها و انتظارات مشتریان و بهبود رضایت آن ها دارد. استفاده از الگوریتم های یادگیری ماشینی برای شناسایی الگوهای رفتاری و پیش بینی نیازهای آینده می تواند به ارتقای تجربیات گردشگران در مقاصد کمک کند. همچنین تبلیغات شفاهی الکترونیک، به عنوان مفهوم نوظهور، تأثیر مستقیمی بر سطح رضایت گردشگران دارد.

سابقه و هدف: عوامل بسیاری در رضایت مددجویان نقش دارد و اندازه گیری رضایت آنان سبب درک این عوامل می شود. به همین دلیل اندازه گیری رضایت مددجویان از مراکز بهداشتی-درمانی در سال های اخیر اهمیت بسیار یافته است. این مطالعه با هدف طراحی و روان سنجی "پرسشنامه رضایت مددجویان" از مراکز بهداشتی- درمانی در ایران، انجام شد.مواد و روش ها: طراحی و روان سنجی پرسشنامه در چهار مرحله صورت گرفت؛ الف) تعریف "رضایت مددجویان از مراکز بهداشتی و درمانی" با مروری بر کتب و مقالات تعیین گردید. ب) در مرحله دوم با استفاده از منابع موجود در ایران و سایر کشورها، عبارات طراحی گردید. ج) در مرحله سوم جهت روان سنجی، اعتبار محتوا، اعتبار صوری و اعتبار سازه اندازه گیری گردید. جهت سنجش اعتبار محتوا و صوری، از 11 نفر مدرسین دانشکده های پرستاری و مامایی علوم پزشکی تهران، ایران، شهید بهشتی، تربیت مدرس، کارکنان و مددجویان مراکز بهداشتی- درمانی خواسته شد تا اعتبار محتوایی و صوری پرسشنامه را تعیین نمایند. اندازه گیری اعتبار سازه با توزیع پرسشنامه به 300 نفر از مددجویان در مراکز مختلف بهداشتی- درمانی به طور تصادفی و انجام تحلیل عاملی صورت گرفت. د) در مرحله چهارم برای تعیین پایایی از دو روش ثبات درونی و ثبات بیرونی (آزمون مجدد) استفاده گردید. بدین منظور پرسشنامه بین 15 مدرسین و کارکنان و مددجویان مراکز بهداشتی- درمانی توزیع شد و سپس به فاصله 15 روز مجددا پرسشنامه توزیع گردید و با بهره گیری از نظرات آنان آلفای کرونباخ و ضریب همبستگی پیرسون سنجیده شد.یافته ها: در دو مرحله اول و دوم با مروری بر مقالات و کتب، تعریف "رضایت مددجویان از مراکز بهداشتی- درمانی" تعیین و سپس با توجه به یافته های مقالات، عبارات مربوط به رضایت مددجویان از مراکز بهداشتی- درمانی به دست آمد. در مرحله سوم با نظرخواهی و قضاوت مدرسین و با اضافه شدن پنج عبارت، پرسشنامه رضایت مددجویان از مراکز بهداشتی- درمانی با اندکس اعتبار محتوا 90% و بالاتر و با اعتبار صوری به دست آمد. تحلیل عاملی نشان داد که پرسشنامه دارای سه عامل "فضای فیزیکی"، "نحوه ارتباط کارکنان" و "نحوه خدمت دهی" می باشد. در مرحله چهارم، ثبات درونی پرسشنامه با آلفای کرونباخ برای کل عبارات پرشسنامه 0.90 و ثبات بیرونی با استفاده از روش ضریب همبستگی در آزمون مجدد برای کلیه عبارات پرسشنامه حداقل r=0.85 به دست آمد.نتیجه گیری: این مطالعه به دلیل ضرورت اندازه گیری رضایت مددجویان از مراکز بهداشتی و درمانی، طراحی و روان سنجی پرسشنامه با توجه به فرهنگ جامعه ایران صورت گرفت. در این پژوهش "پرسشنامه رضایت مددجویان" از مراکز بهداشتی- درمانی با 26 عبارت از نوع 5 قسمتی لایکرت و 3 سوال از نوع افتراق معنایی دارای اعتبار (محتوا، صوری، سازه) و پایایی (ثبات درونی و ثبات بیرونی) طراحی گردید. اندازه گیری سایر انواع اعتبار مانند اعتبار هم زمان و تمایزی در پژوهش های بعدی پیشنهاد می شود.

هدف: پژوهش حاضر با هدف بررسی ویژگی های روان سنجی و ساختار عاملی مقیاس رضایت از زندگی در یک نمونه از بیماران سرپایی روان پزشکی در مرکز روان پزشکی شفا رشت در سال 1393-1392 انجام شد.روش: 131 بیمار مبتلا به اختلال روان پزشکی (57 زن و 74 مرد)، با روش نمونه گیری دردسترس انتخاب شدند و مقیاس رضایت از زندگی را به همراه پرسش نامه های اضطراب بک، افسردگی بک، مقیاس 21 گویه ای افسردگی، اضطراب و استرس، مقیاس ناامیدی بک، مقیاس عزت نفس کوپر اسمیت و مقیاس دلیلی برای زندگی تکمیل کردند.یافته ها: تحلیل داده ها نشان می دهد که ساختار عاملی مقیاس رضایت از زندگی تک بعدی است و بر اساس نتایج یافته های تحلیل عاملی اکتشافی و تحلیل عاملی تاییدی، مدل ساختار عاملی با یک بعد دارای بهترین برازندگی خواهد بود. همسانی درونی مقیاس برابر با 0.75 و پایایی بازآزمایی برابر با 0.64 است. تفاوت معناداری بین رضایت از زندگی مردان و زنان مشاهده نشد.نتیجه گیری: نتایج پژوهش نشان می دهند که مقیاس رضایت از زندگی، یک ابزار قابل اعتماد و معتبر برای اندازه گیری رضایت از زندگی در میان بیماران سرپایی و بیماران روان پزشکی بعد از ترخیص است.

زمینه و هدف: رضایتمندی بیمار به معنای گزارش وی از کیفیت درمانی و تاثیر متقابل بین بیمار و ارائه کنندگان خدمات سلامتی - درمانی و یک معیار مهم برای سنجش کیفیت مراقبت های بهداشتی شناخته شده است. هدف این پژوهش بومی سازی پرسش نامه خودایفا جهت رضایت سنجی بیماران بستری در یک بیمارستان نظامی بود.مواد و روش ها: این مطالعه از نوع اقدام پژوهی است. جامعه مورد مطالعه را کارشناسان واحد بهبود کیفیت، واحد رسیدگی به شکایات، سرپرستاران بخش ها و همچنین بیماران بستری در بخش های یکی از بیمارستان های نظامی تهران تشکیل دادند. ابزار گردآوری داده ها مصاحبه نیمه ساختار یافته و استفاده از پرسش نامه و همچنین استفاده از متون علمی بود. مراحل این پژوهش به این شرح بود: 1. مشخص نمودن ابعاد مختلف پرسش نامه، 2. مشخص نمودن سوالات مربوط به هر بعد، 3. اصلاح سوالات از نظر مفهومی و محتوایی، 4. تایید روایی صوری پرسش نامه، 5. تایید پایایی پرسش نامه با انجام مطالعه پایلوت و 6. ارائه نهایی پرسشنامه.یافته ها: پرسشنامه ی خودایفای رضایت سنجی بیماران بستری در دو بخش بهداشتی-درمانی با 21 سوال و سه بعد بهداشت و نظافت، پرستاری و پزشکان و بخش غیر درمانی با 27 سوال و شش بعد پذیرش ، برخورد کارکنان، تغذیه، رفاهی و تسهیلاتی، مسائل شرعی – اعتقادی و ترخیص بومی سازی گردید. همچنین ضریب آلفای کرونباخ پرسشنامه بهداشتی و درمانی 0.957 و پرسشنامه غیر درمانی  0.936بدست آمد.بحث و نتیجه گیری: در مجموع ضریب آلفای پرسشنامه نشان دهنده قابلیت اعتماد بالا و پایایی پرسشنامه می باشد و نشان می دهد که میتوان از این پرسش نامه برای سنجش خودایفای رضایت بیماران بستری استفاده نمود. اما باید اذعان داشت که برای جلوگیری از تورش و سوگیری بایستی با مواردی همچون سنجش رضایت بیماران هنگام خروج از بیمارستان و استفاده همزمان از روش های نظرسنجی دیگر همچون تلفنی، ویرایش و بازنگری دوره ای پرسش نامه و ... همراه باشد.